Güneşli Bataklık

Sezon: 

2008 - 2009
Oyun Bilgileri

Oyun Hakkında: 

Güneşli Bataklık, Vedat Türkali’nin 1977 yılında aynı adla filme çekilen senaryosunun ismi. Senaryo döneminin sınıf çelişkilerini, işçi sınıfının örgütlenme çabalarını, burjuvazinin iç çatışmalarını ve tekelci rekabeti konu alır. Sınıfların iç ilişkileri birbiriyle kesişmez gibidir senaryoda ama sınıflar arası ilişkiler çelişkinin özünü oluşturur. Burjuvazinin sistemdeki merkezi rolü, devlet destekli yapılanması, bugün derin devlet-mafya dediğimiz örgütlenme biçimlerinin o günkü karşılığı olan çetecilerde somutlanır. Sonsuz sermaye birikimi ve bunun için kıyasıya rekabet kapitalizmde ayakta kalmaya çalışan burjuvazinin tek çıkar yoludur. Bunun farkında olan büyür, zenginleşir ve diğerleri elenirler. Ayrıca senaryoda burjuvalaşma hayali olan, fakat ekonomik sistemin yasalarını özünden kavrayamamış ara sınıf denebilecek karakterler yer alır. Senaryoda sistemin yasalarını özünden kavrayamamış bir başka sınıfta işçi sınıfıdır. İşçi sınıfı senaryoda oldukça baskın bir şekilde vurgulanmış olan yerel farklılıkları nedeniyle kendi içinde parçalı bir yapıda kurgulanır. Senaryo sonunda, grev kararını beraberinde getiren örgütlülüklerinin altında ciddi bir bilinç sıçraması görülmez, daha çok sınıf çıkarları için bir arada olmanın zorunluluğudur onları harekete geçiren. Öte yandan dönemin bugüne göre çok daha devrimci denebilecek sendikal örgütlenmesi ve iki devrimci karakterde somutlanan, sendikal hareketin içinde yer alan, dışarıdan bilinç baskın olmasa da etkin olan parametrelerdir. Ama işçilere kararlılıkta son noktayı koyduran, bilgiye daha kolay ulaşabilmiş olan yine kendi içlerinden Gümüşanalı karakteridir. Senaryo grev coşkusuyla sonlanır. Burjuvayı temsil eden karakter fiili olarak yok olmuştur ama bu sınıfsal bir yok oluş değildir.

Bir zamandır durulmuş görünen işçi sınıfı mücadelesinin bugün küresel bazda yeni bir devinime gebe olduğu aşikar. Kapitalizmin post-fordizmle başlayan, yaşamlarımızda esnek üretim-esnek çalışma ile formüle edilen, bugün kamu yönetimi reformu ve genel sağlık sigortası paketleriyle karşımıza çıkan örgütlenmesi, sınıf çelişkilerini giderek keskinleştiriyor. Senaryoyu işte böylesi bir öngörüyle yeniden düzenleyerek, kimi yerlerin bugünkü karşılıklarını değiştirerek, tiyatral anlatıma uygun olacak şekilde eklemeler ve çıkarmalar yaparak yeniden yorumlayıp tiyatro metni haline getirdik. Yorumumuzun özünü 1. ve 2. perdenin başındaki ön oyunlar ve son oyunumuz oluşturur. Bunlar metne ilave edilen ve oyunun omurgasının kurulduğu kısımlardır. Senaryodaki öykü geçmişte yaşanmış bir kesit olarak kurgulanır. Toplumsal bir dönüşüm potansiyeli olamamış, fazla büyüyemeden bazı ufak kazanımlarla son bulmuş ama dönemine damga vurmuş bir grev. Dönemin tarihsel birikimini taşıyan ve bilinç sıçraması gerçekleştiren iki karakter işçi Gümüşanalı ve Zehra’dır. Onlar mücadelelerine sonrasında da devam etmektedirler. Fakat diğer işçiler bu süreçten sınıf bilinciyle çıkamamışlardır. Oyun senaryodaki gibi grev coşkusuyla bitmez. “… Kimileri bir aşk hikayesi der buna, kimileri devrimin hikayesi, kimileri de bir yolun hikayesi….” Devrim olmadığına göre, yolun bir kesitidir anlatılan. Burjuvazi halen kendi sınıfsallığını korumak adına elinden geleni ardına koymuyor. İşçi sınıfı her geçen gün kaybedecek şeylerinden daha da yoksun hale geliyor. O halde tarih kendini yine doğruluyor. Tarih sınıf savaşımlarının tarihidir! Yaşadığımız dönem ise bunun bir dilimi yalnız.

Oyunu senaryo kurulumuna benzer bir şekilde, karakterlerin kişiliksel özelliklerine çok derinlemesine girmeden, olaylar ve karakterlerin olaylara verdikleri sınıfsal tutumlarını merkeze alan bir sahnelemeyle tasarladık. Burjuvaziyi ve işçi sınıfını temsil eden karakterlerin tümünün sınıfsal varlıklarını ve eylemlerini belirleyenin kapitalist üretim ilişkileri ve bu ilişkilerin iç kuralları olduğu vurgusunu güçlendirdik. Bunu yapmada altını çizmek istediğimiz noktalara yerleştirdiğimiz şarkı ve koreografiler bize yardımcı oldu. Şarkıları genelde anlatıcı-koro olarak kurguladık. Bestelemede özellikle müziğin söz ve hareketin önüne geçmemesine aksine destekleyici bir unsur olmasına dikkat ettik. Oyun tek bir öykü merkezli değil temayı güçlendiren yan öykülerle parçalı anlatımlı bir yapı olarak kuruldu. Bu parçalı yapıya, hızla değişen sahnelere uygun, sınıfsal konumları belirginleştirmeye destek veren dekor, kostüm ve malzeme kullanımı eşlik etti.

Oyun Tarihi: 

Mart, 2008

Oyun Metni: